Danina solidarnościowa - jakie przychody obejmuje i jak należy ją rozliczyć?
Danina solidarnościowa to podatek wprowadzony od 1 stycznia 2019 r. na podstawie ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym. Stanowi dodatkowe obciążenie osób fizycznych osiągających wysokie dochody. Stawka wynosi 4% od nadwyżki sumy dochodów ponad 1 000 000 zł w roku podatkowym. Podatek ten nie jest nową formą PIT, lecz odrębnym świadczeniem na rzecz Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych.
Jakie przychody obejmuje danina solidarnościowa?
Podstawę obliczenia daniny solidarnościowej stanowi suma dochodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej, 19% podatkiem liniowym, z działalności gospodarczej, z praw majątkowych oraz z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych – po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli nie odliczono ich wcześniej od podatku).
Do sumy wlicza się m.in.:
- dochody z umów o pracę, zleceń, działalności wykonywanej osobiście,
- dochody z działalności gospodarczej opodatkowanej skalą lub podatkiem liniowym,
- dochody z najmu i dzierżawy opodatkowane ryczałtem tylko wtedy, gdy podatnik rozlicza się równocześnie według skali podatkowej (np. z tytułu umowy o pracę),
- zyski kapitałowe (np. ze sprzedaży akcji, obligacji, kryptowalut) opodatkowane 19% podatkiem,
- dochody z zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC).
Nie wlicza się natomiast:
- dochodów opodatkowanych ryczałtem ewidencjonowanym (z wyjątkiem sytuacji wskazanych wyżej),
- dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości (chyba że w ramach działalności gospodarczej),
- dochodów zwolnionych z PIT (np. świadczenia rodzinne, alimenty).
Kto jest zobowiązany do zapłaty daniny solidarnościowej?
Obowiązek zapłaty powstaje, gdy suma dochodów (po odliczeniu składek ZUS) przekracza 1 000 000 zł w danym roku podatkowym. Dotyczy wyłącznie osób fizycznych – nie obejmuje spółek, wspólników spółek transparentnych podatkowo ani osób prawnych.
Małżonkowie rozliczający się indywidualnie liczą limit osobno. Przy wspólnym rozliczeniu małżonków suma dochodów jest sumowana, a danina płacona wspólnie.
Jak obliczyć podstawę daniny solidarnościowej?
Podstawę stanowi suma dochodów z poszczególnych źródeł pomniejszona o składki na ubezpieczenia społeczne. Przykładowo:
- umowa o pracę: 800 000 zł dochodu,
- działalność gospodarcza (podatek liniowy): 600 000 zł dochodu,
- zyski kapitałowe: 300 000 zł.
Suma: 1 700 000 zł. Po odliczeniu składek ZUS (np. 80 000 zł): 1 620 000 zł. Nadwyżka ponad 1 mln zł: 620 000 zł. Danina solidarnościowa: 620 000 zł × 4% = 24 800 zł.
Jak i kiedy rozliczyć daninę solidarnościową?
Daninę wykazuje się w odrębnej deklaracji DS-1 (nie w zeznaniu rocznym PIT). Termin złożenia i zapłaty: 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (w 2025 r. za rok 2024 – do 30 kwietnia 2025 r.).
Deklarację składa się wyłącznie drogą elektroniczną przez e-US (system e-Deklaracje lub usługa Twój e-PIT nie obejmuje DS-1). Nie stosuje się zaliczek – danina jest płatna jednorazowo.
Najczęstsze błędy i pułapki
- nieuwzględnienie dochodów zagranicznych lub CFC,
- nieuwzględnienie zysków kapitałowych przy limicie,
- błędne założenie, że danina dotyczy tylko „milionerów z umowy o pracę”,
- składanie DS-1 po terminie – grozi odpowiedzialność karna skarbowa.
Danina solidarnościowa pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów polskiego systemu podatkowego. W 2024 r. wpływy z tego tytułu wyniosły ok. 2,2 mld zł, co potwierdza, że dotyczy stosunkowo wąskiej grupy najzamożniejszych podatników.
